AMSTERDAMSE VOGELHISTORIE

Eeuwuitgave over de vogelstand van Amsterdam en omstreken

Op veler verzoek zijn 100 extra nummers van het speciale eeuwnummer van De Gierzwaluw (jg.38, nr.1) gedrukt. 'Amsterdamse vogelhistorie.
Nieuwe vogelsoorten door de eeuwen heen 1285-1999' is geschreven door Ruud Vlek. Hierin wordt een overzicht geboden van de vogelstand in en om Amsterdam, zoals die zich in de loop van 7 eeuwen ontwikkeld heeft. Nagegaan is wanneer vogelsoorten zich voor het eerst in of bij de stad hebben gevestigd - hetzij als incidentele gast, hetzij als blijvende aanwinst -, welke daarvan tot broeden kwamen, en welke in de loop der jaren weer verdwenen zijn.
Anders dan gebruikelijk is in regionale en stedelijke avifauna's worden de behandelde vogelsoorten beschreven in de historische volgorde, waarin ze zich in de loop der tijd hebben aangediend. Daarbij worden nieuwe of nog weinig bekende gegevens gepresenteerd over vroeger en meer recent hier voorkomende vogelsoorten met de daarover beschikbare documentatie.
'Amsterdamse vogelhistorie' biedt daarnaast een overzicht van de voornaamste vogelwaarnemers die de diverse vogelsoorten in Groot-Amsterdam hebben ontdekt en gedocumenteerd.
De vele historische gegevens en bijzondere illustraties zijn geput uit allerlei bronnen, waaronder het eigen historisch archief van de Vogelwerkgroep, diverse gemeentelijke en natuurhistorische instellingen, alsook dagboeken en fotocollecties van Amsterdamse vogelwaarnemers.
 

Deze speciale uitgave van De Gierzwaluw kan besteld worden door overmaking van € 10,00 (buitenland € 12,50) naar postbankrekening 5395861 t.n.v. E.A.H. de Bruin te Amsterdam o.v.v. "eeuwnummer". Dit is inclusief verzendkosten.
LET OP: vermeld bij gebruik van bankrekening of girotel ook uw adres!

Persbericht Amsterdam, 19 december 2000

De 'Amsterdamse vogelhistorie' is een speciale eeuwuitgave van het blad De Gierzwaluw. Deze uitgave is samengesteld door dr. Ruud Vlek, archivaris van de Vogelwerkgroep Amsterdam.

Er wordt een overzicht geboden van de vogelstand in en om Amsterdam, zoals die zich in de loop van zeven eeuwen ontwikkeld heeft. Nagegaan is wanneer vogelsoorten zich voor het eerst in of bij de stad hebben gevestigd - hetzij als incidentele gast of blijvende aanwinst; welke daarvan tot broeden kwamen, en welke in de loop der jaren weer verdwenen zijn.

Om deze vragen te beantwoorden bleek het nodig ver terug te gaan in de tijd en de oudste gegevens op te diepen die er over de regionale vogelstand bestaan. Zo vermeldt Gijsbrecht van Amstel als eerste in 1285 het broeden van Blauwe Reigers bij Amsterdam, een vogelsoort die tegenwoordig in verschillende Amsterdamse stadsparken broedt. De Ooievaar, die vroeger op de kloosters in het stadscentrum broedde heeft zich echter, ondanks stedelijke beschermingsmaatregelen (1571), niet weten te handhaven.

Anders dan gebruikelijk is in regionale en stedelijke avifauna's worden de behandelde vogelsoorten beschreven in de historische volgorde, waarin ze zich in de loop der tijd hebben aangediend. Daarbij worden nieuwe of nog weinig bekende gegevens gepresenteerd over vroeger en meer recent hier voorkomende vogelsoorten.

Tot 2000 zijn 313 vogelsoorten in de regio Amsterdam gezien, waarvan 144 met zekerheid in het gebied hebben gebroed. Door aanleg van nieuwe wijken en parken nam de diversiteit aan leefgebieden en het aantal daarvan profiterende vogels toe. Alleen al de afgelopen eeuw zagen vogelaars 131 nieuwe soorten in de hoofdstad. Naast zeldzame trekvogels, die tot in het centrum werden aangetroffen (zoals Sneeuwuil, Zeearend, Hop en Draaihals), zijn er opvallende nieuwkomers, die zich als vaste stadsvogel hebben ontpopt (Turkse Tortel, Halsbandparkiet, Sperwer).

In de inleiding vindt u een nadere beschouwing van al deze avifaunistische ontwikkelingen.

De 'Amsterdamse vogelhistorie' biedt daarnaast een overzicht van de voornaamste vogelwaarnemers die de diverse vogelsoorten in Groot-Amsterdam hebben ontdekt en gedocumenteerd. De eerste vogelgegevens zijn ons overgeleverd door 17e eeuwse schilders (de Gheyn, Rembrandt, d'Hondecoeter) en Amsterdamse stads-historici als Commelin, Van Domselaer en Wagenaar. Vanaf de tweede helft van de 18e eeuw hebben diverse generaties Amsterdamse ornithologen, onder wie met name de Artispreparateurs Koller en Steenhuizen, en onderwijzers als Jac. P. Thijsse veel nieuwe vogelsoorten in de Amsterdamse regio vastgesteld.

De vele historische gegevens en bijzondere illustraties zijn geput uit allerlei bronnen, waaronder het eigen historisch archief van de vogelwerkgroep, diverse gemeentelijke en natuurhistorische instellingen, alsook dagboeken en foto-collecties van Amsterdamse vogelwaarnemers.

De uitgave is mede mogelijk gemaakt dankzij een subsidie van de Dienst Ruimtelijke Ordening van de gemeente Amsterdam.

Ellen de Bruin
secretaris.

Extra informatie:

Correcties Eeuwnummer

Bestellen:

Maak 10 euro over op gironummer 50.60.400 t.n.v. Vogelwerkgroep Amsterdam te Amsterdam onder vermelding van “eeuwnummer” en je naam en adres.

R. Vlek, Amsterdamse vogelhistorie. Nieuwe vogelsoorten door de eeuwen heen 1285-1999. Speciaal eeuwnummer van De Gierzwaluw 38e jaargang nr. 1. Vogelwerkgroep Amsterdam, december 2000. 92 pagina's.